به گزارش اندیشه کرد، کوردها را بدون اغراق می توان بنیانگذاران موسیقی عرفانی دانست چون تمام ابزارها، اشعار، ریتمها و اساتید بزرگ این عرصه متعلق به آنهاست و تمام مسلک های عرفانی محافل عاشقانه خود را با هنرنمائی کوردی می آرایند.
طریقت شیخ عباس کورد کومائین از سلسله های نامدار عرفان اسلامی است که ذکر بزرگی برخی از بزرگان این خاندان، آتش عشق پیروان و مهارت اساتید هنری آن از عهده زبان و قلم برنمی آید.
شخصیت های نام آشنای خانقا در بخش مقام یا همان بخش آوازی طریقت شیخ عباس عبارتند از: مرحومان حاج خلیفه هانیس، محمدخان هانیسی، مولود هانیسی، درویش «علی هه راکه ر»، محمدخان اشکفتانی، درویش کریم، درویش محمود هانیسی و حاج خلیفه شمشال نواز،هوره خوان و سیاچمانه خوان.
صدای نحیف و دلسوخته این عشاق از دل کوههای روستای هانیس برمی خاست تا تاریخ چند هزار ساله عشق و عرفان را بازگو کند، درویش محمدخان هانیس شعر و تصنیف خوان و روایتگر بود که داستان زندگی حضرت رسول اکرم (ص) را به شکل تلفیقی از مقام و ریتم اجرا میکرد که حالت روائی و ادامه ریتمیک از عهده دیگری برنمی آمد.
مولود هانیسی که صدایی بسیار رسا از پدر به ارث برده بود و قدرت و حجم صدایش گاهی از صدای دفنوازان رساتر و تاثیر بالائی بر هنر من گذاشت تا جائی که تصنیف مشهور «مانگی گولان» من برگرفته از یکی از ملودی های ایشان است.
درویش علی «هه راکه ر» پیرمردی خوش سیما، زحمتکش و دلسوخته بود که مقام های «هه را، ده ریی، گیان لیل و لاوه لاوه» را من از ایشان یاد گرفتم، هرگاه که دستهای پینه بسته اش را کنار گوش می گذاشت و شروع به خواندن می کرد چنان جذبه ای در دراویش ایجاد می کرد که صدای ناله های یاهو او تا دور دست ها می پیچید.
درویش محمدخان اشکفتان را نمی دانم چگونه وصف کنم، شخصیتی مخلص، شوخ طبع و مهربان که هرگاه مقام خوانی را آغاز می کرد تمام صورتش مانند آتش رخ میشد و خود من عشق به پیامبر رحمت را از صدای ایشان درک کرده و هنوز هم دلباخته صدایشان هستم.
درویش کریم که فردی سرگشته واقعی بود که گاهی احساس می کردم وجود بشر تحمل صدایش را ندارد زیرا رنج روزگار چنان حس زیبا را در صدا و چهره اش حک کرده و یک هارمونی رنج و زیبایی را در وجودش با هم آمیخته بود که من فقط مجنون وار نگاه می کردم و گوش می دادم و از خود بیخود میشدم، ملودی مشهور «یا محمد لیو به بار و دل بوریانم مه که» را به بهترین شیوه اجرا می کرد.
درویش احمد چهره ای نورانی و پر جذبه داشت و به صورت حسی با مقام ها و دستگاههای موسیقی آشنایی داشت و اشعار را به بهترین نحو اجرا می کرد.
درویش محمود هانیسی که رخساری سرشار از عشق به پیر در سیمایش آشکار بود از قدیمی ترین شمشال نوازهای کردستان بود و مقام «الله الله» و «بار مه که» را چنان خوب مینواخت که اثرش هنوز در دل و جان جاریست.
اگر بخواهم یک به یک اسم ببرم تعداد چنان بسیار است که امکان نام بردن از آنها نیست بنابراین چاره ای به جز بسنده کردن به این تعداد ندارم و در زمانی دیگر در مورد مقام خوانهای سایر خانقاهای کردستان خواهم نوشت.
سعدالله نصیری – موسیقی دان و خواننده
